İstanbul İsyanları (Yeniçeri İsyanları)

17.Yüzyıl isyanları veya yeniçeri isyanları olarak adlandırılmış olsa da genel olarak tarihte İstanbul isyanları olarak bilinmektedir.

17 . YY. Genç Osman, IV. Murat ve IV. Mehmet zamanlarında Osmanlı Devleti’nde bazı isyanlar çıkmaya başladı. Bu isyanlardan İstanbul’da meydana gelenler çoğu zaman yeniçeriler ve sipahiler tarafından çıkarıldığı bilinmektedir. Çıkan bu isyanlara yer yer ulema ve medrese öğrencileri de katılmıştır.

İstanbul İsyanları

İstanbul İsyanları

Yeniçeri İsyanları

Yeniçeri Ocağının bozulmaya başlaması, III. Murat Devri’nde başladı. Yeniçeriler içinde evli olanların sayısının artmasından dolayı yeniçeriler kışlalarda kalmamaya başladılar. Askerlik dışında tecim ve esnaflık benzer biçimde işlere yönelmeleri de bu zamanda ortaya çıktı.

İstanbul İsyanları Sebepleri

İstanbul İsyanları Sebepleri

Yeniçeriler, 17. Yüzyıl süresince o denli güçlendiler ki vezir-i azama hatta padişahlara baskı oluşturarak istediklerini yerine getirmeye başlayıp saraydaki çeşitli gruplar arasındaki iktidar mücadelesine girmeye başladılar.

Yeniçeri Ocağı kanunnamelerinin yerini yeni geleneklerin alması 17. Yüzyıldan itibaren Yeniçeri Ocağını devletin temel dayanağı olmaktan çıkarmıştı. “Ocak devlet içindir.” anlayışının yerini “Devlet ocak içindir.” anlayışı ile yer değiştirmişti.

Yeniçeri İsyanları

Yeniçeri İsyanları

17. Yüzyıldan itibaren devşirme sistemin terk edilmesi Yeniçeri Ocağının saraya karşı ulemanın yanında yer almasına ve yenilikleri reddeden bir yapı haline dönüşmesine büyük sebep olmuştur. Bundan dolayı ıslahat yapmak isteyen padişah ve devlet adamları bu uğurda mallarını ve canlarını kaybetmişlerdi. Yeniçerilerin çıkardıkları isyanlar içerisinde sonuçları bakımından farklı olanlardan biri de II. Osman Devri’ndeki isyandır.

Genç Osman - Yeniçeri İsyanı

Genç Osman – Yeniçeri İsyanı

Genç Osman, yeniçerilerin Lehistan seferindeki gayretsizliği üzerine Yeniçeri Ocağını kaldırarak düzenli bir ordu kurmak ve devleti toparlamak yeni bir sistem oturtturmak niyetindeydi. Bu fikirlerinin duyulması üzerine yeniçeriler isyan etti. Bu isyan Genç Osman’ın ölümüyle neticelendi.

Yeniçeri İsyanları Sebepleri

Yeniçeri İsyanları Sebepleri

İstanbul İsyanı Sebepleri

  • Devlet yönetiminde söz sahibi olmak isteyen bazı devlet adamları Yeniçerileri kışkırtmışlardır.
  • Yeniçeriler Cülus Bahşişi almak için sık sık padişah değişiklik yapmak istemişlerdir.
  • Yeniçerilerin arasında yaygın olarak söylenen “Ocak Devlet içindir” anlayışı yerini “Devlet Ocak içindir” anlayışına bırakmıştır.
  • Merkezi Otorite’nin bozulmaya başlaması, isyanların çıkmasına sebebiyet vermiştir.
  • Yeniçeri Ocağına mesleği askerlik olmayan kişilerin alınması sonucu Yeniçeri Ocağı bozulmaya başlamıştır.
  • Yeniçeri Ağalarının ve bazı devlet adamlarının Saray hanımlarının çıkarlarına ters düşen tutumları neticesinde padişahların bu kişileri görevden alması isyanların çıkmasına sebebiyet vermiştir.
  • Kapıkulu askerlerinin aylıkları zamanında ödenmemeye başlamıştır. Aldıkları maaşın altın oranı düşük ölçekli akçelerle verilmesi sonucunda tepkiler ortaya çıkmıştır.

İstanbul İsyanlarının Sonuçları

  • İstanbul’da asayiş ve kamu düzeni bozulmuştur.
  • Padişah ve Devlet adamlarının yönetimdeki otoriteleri sarsılmış ve etkinlikleri azalmıştır.
  • Yapılması planlanan ve hedeflenen birçok ıslahat yetersiz kalmıştır.
  • Yeniçerilerin devlet içindeki otoritesi artmıştır.